Co zrobić, gdy znajdziesz bezpańskie zwierzę? Prosty poradnik

Co zrobić, gdy znajdziesz bezpańskie zwierzę? Kompleksowy poradnik dla każdego, kto chce pomóc

Wszyscy kochamy zwierzęta i marzymy o tym, by miały kochające domy. Ale co zrobić, gdy na Twojej drodze pojawi się bezpański pies, zagubiony kot, a może inne bezbronne lub skrzywdzone stworzenie? Czy wiesz, jak zareagować, kogo powiadomić i gdzie szukać pomocy? Niepewność w takich chwilach jest naturalna, ale odpowiednie działanie może uratować życie. Te istoty potrzebują Twojej miłości i wsparcia, a docenią każdy dobry gest i będą Ci wdzięczne za każde uczucie, jakim je obdarzysz! Ten kompleksowy poradnik wyjaśni Ci, co możesz, co powinieneś, a czego bezwzględnie nie wolno Ci zrobić w sytuacji, gdy masz do czynienia z bezdomnym lub poszkodowanym zwierzęciem, albo jesteś świadkiem jego niehumanitarnego traktowania.

Co zrobić, gdy znajdziesz bezpańskie zwierzę? Podstawowe kroki i wskazówki

Spotkanie z bezpańskim psem, kotem czy innym zwierzęciem może być poruszające. Pies błąkający się po ulicy, zbiegły pies myśliwski, a może ciekawskie, choć widocznie zaniedbane, szczenię. Nigdzie nie dostrzegasz opiekuna. W krajach południowych bezpańskie psy stanowią niemalże element krajobrazu – wylegują się w słońcu lub łaszą się do turystów w poszukiwaniu pokarmu. Jednakże, nie musisz jechać do Hiszpanii czy Turcji, żeby napotkać bezpańskiego czworonoga. Również w Polsce wciąż możesz spotkać takie zwierzęta. Zanim jednak zaczniesz działać, musisz wiedzieć, jak rozpoznać, że zwierzę naprawdę nie ma opiekuna i jak postępować, by zapewnić bezpieczeństwo zarówno sobie, jak i jemu.

Jak rozpoznać, że zwierzę nie ma opiekuna?

Bezpański włóczęga, czy może po prostu nowy sąsiad, który zbiegł na chwilę? Jeśli zauważysz na ulicy, w parku lub w lesie biegającego bez nadzoru psa lub kota, który nie ma obroży, jest wyraźnie wychudzony i zaniedbany – bardzo możliwe, że masz do czynienia z porzuconym zwierzęciem.

Jednak brak obroży czy zaniedbany wygląd, na pierwszy rzut oka, nie świadczy automatycznie o braku opiekuna. W większości wypadków właściciel zwierzęcia przebywa w pobliżu. Istnieje kilka szczegółów, które mogą być pomocne w odróżnieniu bezpańskiego zwierzęcia od tego, które ma dom:

• Pies posiadający opiekuna jest zazwyczaj dobrze odżywiony i zadbany. Ma błyszczące oczy i lśniącą sierść. Często nosi obrożę, a pod skórą może mieć wszczepiony mikrochip, który można zweryfikować u weterynarza.
• Bezpański pies bywa wychudzony i zaniedbany. Jego sierść jest skudłacona, brudna, a miejscami może być widoczna łysina. Często jest nieufny, wystraszony, agresywny lub zdezorientowany.

Jeśli czas mija, a opiekun zwierzęcia nadal się nie pojawia, to znak, że trzeba podjąć dalsze działania.

Pierwsze kroki – jak postępować bezpiecznie i skutecznie?

1. Zachowaj ostrożność. Nieznajome, bezpańskie zwierzę może stanowić zagrożenie. Nie wiesz, co mogło spotkać je w przeszłości, jak reaguje na obcych i czy nie jest ranne lub chore. Z tego względu, zanim się zbliżysz, dokładnie mu się przyjrzyj. Nigdy nie podchodź do psa frontalnie – zawsze lekko z boku. Zachowaj spokój i opanowanie. Jeśli się boisz lub denerwujesz sytuacją, lepiej nie zbliżaj się do zwierzęcia. Twoje bezpieczeństwo jest priorytetem! Poza tym, Twój strach może udzielić się zwierzęciu, a reakcja niespokojnego lub wystraszonego czworonoga jest zawsze trudna do przewidzenia.
2. Zabezpiecz zwierzę. Jeśli zwierzę zachowuje się przyjacielsko i otwarcie, możesz ostrożnie się do niego zbliżyć. Swobodnie biegający pies lub kot może spowodować zagrożenie nie tylko dla siebie, ale i dla innych uczestników ruchu. Spróbuj możliwie szybko umieścić je w bezpiecznym miejscu. Najprościej, jeśli masz pod ręką smycz. Jeśli nie, spróbuj ostrożnie zwabić zwierzę do siebie – przy odrobinie szczęścia i odpowiedniego podejścia, powinno za Tobą podążyć. Poproś o pomoc inną osobę, jeśli to możliwe – łatwiej będzie Wam wspólnie zabezpieczyć zwierzę.
3. Poszukaj opiekuna. Kolejnym krokiem jest rozejrzenie się w najbliższej okolicy za właścicielem. Zapytaj przechodniów, czy zwierzę jest im znane, czy może widzieli kogoś, kto go szuka. Możesz również zapukać do sąsiednich domów i zapytać mieszkańców. Przy odrobinie szczęścia ktoś rozpozna zwierzę lub pomoże Ci w poszukiwaniach. Jeśli jesteś w lesie i nikogo nie ma w pobliżu, spróbuj głośno wołać lub wyjść wraz ze zwierzęciem na bardziej uczęszczaną drogę. Pamiętaj, psy doskonale znają swoją okolicę. Jeśli wystraszył się i zerwał ze smyczy, pozostawienie go w spokoju (oczywiście, o ile jest to bezpieczne) pomoże mu zostać w znajomym otoczeniu, przez co łatwiej odnajdzie drogę powrotną.

Gdzie zgłosić znalezienie zwierzęcia? Twoje obowiązki prawne

Jeśli mimo wysiłków nie udało Ci się znaleźć opiekuna, masz obowiązek powiadomienia o zaginionym zwierzęciu odpowiednich instytucji. Prawo tego wymaga!

1. Urząd Gminy, Schronisko lub lokalne Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami. To Twój prawny obowiązek – poinformować jeden z tych organów w ciągu 14 dni od znalezienia zwierzaka. W większości przypadków zwierzę należy pozostawić w najbliższym schronisku. Wspólnie z weterynarzem, który zajmuje się weryfikacją zwierzęcia w banku danych, schronisko zatroszczy się o odnalezienie opiekuna.
2. Weterynarz. Alternatywnym rozwiązaniem jest zaprowadzenie zwierzęcia bezpośrednio do weterynarza. To dobry pomysł, zwłaszcza gdy zwierzę jest osłabione, zranione, lub gdy najbliższe schronisko znajduje się zbyt daleko. Weterynarz jest w stanie zweryfikować numer identyfikacyjny zwierzęcia na podstawie tatuażu (umieszczonego w uchu lub na wewnętrznej stronie uda) lub wszczepionego mikrochipa. Taki numer powinien być przypisany do zwierzęcia w rejestrze zwierząt domowych. Jeśli te metody nie przyniosą rezultatu i nie uda się ustalić opiekuna, weterynarz złoży wniosek o tymczasowe umieszczenie zwierzęcia w schronisku.
3. Policja/Straż Miejska. Jeśli nie masz możliwości zawiezienia zwierzęcia do weterynarza lub schroniska, a boisz się zabrać je ze sobą, należy powiadomić policję lub straż gminną/miejską. Na terenie stolicy możesz dzwonić na całodobowy bezpłatny numer interwencyjny Straży Miejskiej – 986. Funkcjonariusze przybędą na miejsce i zatroszczą się o resztę formalności. W przypadku zwierzęcia bezdomnego, lub chorego/rannego kota wolno żyjącego, po przejęciu zwierzęcia przez Straż Miejską koszty transportu, pomocy weterynaryjnej i ewentualnego pobytu zwierzęcia w schronisku ponosi miasto.
4. Znalezienie poza stolicą. Co zrobić, jeśli znajdziesz zwierzę na terenie innej gminy? Zadzwoń do lokalnego urzędu gminy, aby wskazano Ci instytucję, która powinna zaopiekować się zwierzęciem. W nocy lub w dni świąteczne skontaktuj się ze strażą miejską lub policją. Pamiętaj, gmina nie może odmówić Ci pomocy – każda gmina jest zobowiązana do rozwiązywania problemów bezdomności we własnym zakresie. Nie pozwól, by Twoje zgłoszenie zignorowano, dopilnuj, by zwierzęciu udzielono pomocy! Unikaj przewożenia zwierzęcia na teren innej gminy, bo utrudnisz prawowitemu właścicielowi poszukiwania zguby. Ponadto, schronisko wybrane przez Ciebie może odmówić przyjęcia zwierzęcia znalezionego poza swoim terenem działania, co spowodowałoby obciążenie dodatkowymi kosztami i pogorszenie warunków bytowania zwierząt, które w nim przebywają.

Co robić, gdy bezpańskie zwierzę jest ranne lub chore?

To szczególny przypadek, który wymaga natychmiastowej reakcji. Jeśli bezpańskie zwierzę jest ranne lub coś je boli, natychmiast powiadom weterynarza lub, jeżeli zdarzenie ma miejsce późnym wieczorem – wezwij pogotowie dla zwierząt (np. Straż Miejską – 986).

Pamiętaj, że pomagając zranionemu zwierzęciu, musisz kierować się przede wszystkim własnym bezpieczeństwem! Ból i strach mogą doprowadzić do agresywnych zachowań – z pogryzieniem włącznie. Dotyczy to nie tylko obcych zwierząt, lecz również Twojego własnego pupila. Jeśli zwierzę nie ujawnia oznak przytomności, nie dotykaj go, lecz czekaj na służby interwencyjne. Jeśli uznasz, że zwierzę jest w dobrej kondycji lub ma tylko drobne obrażenia i może uciec, postaraj się, zachowując subtelny dystans, wzbudzać stopniowo jego zaufanie. Bez gwałtownych ruchów, powoli, spróbuj – w zależności od jego stanu – metodą subtelnego obłaskawiania – najpierw na odległość poprzez czułe słowa, a potem ostrożnym dotykiem. Unikaj miejsc w pobliżu ewentualnych obrażeń oraz pyszczka, bo obolałe i zszokowane zwierzę może ugryźć.

Jeśli bezpański pies jest zaniedbany, a na sierści widoczne są łyse placki, może to wskazywać na pasożyty. Mogą one stanowić zagrożenie zarówno dla Ciebie, jak i dla Twoich domowych zwierzaków. Z tego powodu nie pozwalaj zbliżać się Twojemu psu do jego bezpańskich krewniaków – nie tylko ze względu na możliwość agresywnych zachowań, lecz również ze względów zdrowotnych.

Czy możesz zabrać bezpańskie zwierzę do domu? Kluczowe kwestie

Przyprowadzenie obcego zwierzęcia do domu nie jest najlepszym pomysłem, i to z kilku względów. Po pierwsze, nie znasz zwierzęcia i nie wiesz, jaka będzie jego reakcja na obce otoczenie. Po drugie, nie jesteś w stanie rozpoznać, czy zwierzę nie jest chore na choroby zakaźne, które mogą być niebezpieczne zarówno dla Ciebie, jak i dla Twoich zwierząt domowych. Ponadto, jak już wspomnieliśmy, masz obowiązek zgłoszenia faktu znalezienia zwierzęcia odpowiedniej instytucji.

Czy zawsze muszę zgłosić fakt znalezienia zwierzęcia? Bez względu na okoliczności masz obowiązek zgłoszenia faktu znalezienia zwierzęcia. Obowiązuje to również w przypadku, gdy masz pewność, że zwierzę zostało celowo pozostawione, lub gdy nie ulega wątpliwości, że jest ulicznym wagabundą. Zabranie czworonoga bezpośrednio do domu podlega karze! Zawsze może okazać się, że znalezione zwierzę nie jest bezpańskie, a niezgłoszenie znalezienia lokalnym władzom może skutkować oskarżeniem o kradzież zwierzęcia – zwłaszcza jeśli to zwierzę rasowe, o dużej wartości.

W jaki sposób mogę pomóc w poszukiwaniu opiekuna? Po przywiezieniu zwierzęcia do weterynarza lub schroniska, rozpoczynają się poszukiwania opiekuna. W sytuacji, gdy zwierzę nie posiada chipu ani identyfikatora, które mogłyby pomóc w szybkiej identyfikacji właściciela, Ty również możesz pomóc w odnalezieniu jego pana czy pani.

• Ogłoszenia. Możesz wydrukować kartki z napisem „Znaleziono psa” lub „Kto zna tego psa?”. Na wywieszce umieść zdjęcie zwierzęcia i numer telefonu schroniska, do którego zostało zawiezione. Ogłoszenia możesz wywiesić w sklepach i w miejscach przeznaczonych na plakaty w pobliżu miejsca znalezienia zwierzęcia.
• Internet i media społecznościowe. Również w Internecie znajdziesz mnóstwo portali, na których można zgłosić zaginione lub znalezione zwierzę. To samo dotyczy mediów społecznościowych, takich jak lokalne grupy na Facebooku czy Instagramie. Siła mediów społecznościowych jest ogromna – dzięki lokalnym grupom i sieci znajomych odnalazło się już mnóstwo zagubionych psów i kotów. Z odrobiną szczęścia znajdziesz opiekuna właśnie w taki sposób. Możesz też sprawdzić popularne serwisy ogłoszeniowe, takie jak Allegro czy OLX – tam też ludzie często zamieszczają ogłoszenia o zaginięciu lub znalezieniu zwierząt.
• Lokalizatory. Jeśli zwierzę ma na sobie obrożę z breloczkiem, sprawdź, czy to nie jest lokalizator, np. polskiej marki notiOne. Chociaż nie znajdziesz na nim kontaktu do właściciela, możesz pomóc, instalując darmową aplikację notiOne i zakładając w niej konto. Dzięki niej właściciel zobaczy na swoim koncie, gdzie niedawno został odebrany sygnał z lokalizatora.
• Obroża i adresatka. Jeśli zwierzę ma obrożę z adresatką, sprawa jest prosta – skontaktuj się z właścicielem. Sprawdź dokładnie obrożę – czasem numer telefonu jest zapisany od wewnętrznej strony.

Karmienie bezpańskiego zwierzęcia – czy to dobry pomysł?

Jeśli bezpańskie zwierzę jest bardzo wychudzone i widać, że od dłuższego czasu nic nie jadło, możesz mu ostrożnie podstawić niewielką ilość pożywienia. Pamiętaj, że pokarm powinien być dobrze przyswajalny i nie powinno go być zbyt dużo. Pusty, skurczony żołądek nie poradzi sobie ze zbyt dużą ilością pokarmu! Odrobina wędliny, kawałek mięsa czy nawet ciastko – spróbuj kusić go przyjemnym zapachem, żeby sprawdzić, czy w ogóle zareaguje i czy ewentualnie zdecyduje się do Ciebie podejść. Ponadto, może być głodny, a przez pokarm możesz łatwiej pozyskać jego zaufanie.

Kto opiekuje się porzuconymi zwierzętami i kiedy możesz je zatrzymać?

Jeśli zwierzę nie ma obroży ani mikrochipa i nie jest oznakowane w sposób umożliwiający odnalezienie jego opiekuna, zweryfikowanie pochodzenia może potrwać dłużej. W tym czasie opiekę nad zwierzęciem przejmują pracownicy miejscowego schroniska. Jeśli chcesz zaopiekować się zwierzęciem do momentu odnalezienia opiekuna na własną rękę, potrzebujesz do tego zgody odpowiedniej instytucji.

Oczywiście, możesz złożyć wniosek o taką zgodę. Przed tym jednak zastanów się, czy dysponujesz odpowiednią ilością wolnego czasu, by odpowiednio zająć się czworonogiem. Zwierzę musi Ci zaufać, a przebywanie z obcym stworzeniem może stać się na dłuższą metę naprawdę męczące. W końcu nie wiesz, jak wyglądało jego wcześniejsze życie. Nie można wykluczyć zaburzeń zachowania, nagłych napadów lęku i agresji. Jeśli zwierzę zachowuje się niespokojnie w Twoim towarzystwie, jest chore bądź masz dużo obowiązków na co dzień, oddanie go do schroniska będzie niewątpliwie lepszym rozwiązaniem.

Kiedy możesz zatrzymać znalezione zwierzę? Czasem nawet nie zdążysz się obejrzeć, a już zwierzak zdążył zagościć w Twoim sercu i chcesz go zatrzymać. W takim wypadku musisz wziąć pod uwagę jedną kwestię: zwierzę nie należy do Ciebie, a najprawdopodobniej jego opiekun już go szuka. Dopiero w przypadku, gdy schronisko lub odpowiednia instytucja nie są w stanie znaleźć opiekuna, a w przeciągu pół roku nikt się po nie nie zgłosił, możliwe jest zaadoptowanie takiego zwierzęcia i zabranie go do nowego domu. To ważne zwłaszcza w przypadku zwierząt rasowych, które mogą być warte dużo pieniędzy – ich nieautoryzowane „przygarnięcie” może być potraktowane jako przywłaszczenie, a nawet kradzież, co wiąże się z karą grzywny lub nawet więzienia. Jako znalazca możesz jednak liczyć na znaleźne, jeśli właściciel się odnajdzie – warto o tym pamiętać.

Porzucenie zwierzęcia – konsekwencje prawne w Polsce

Liczby mówią same za siebie – zgodnie z raportami Głównego Lekarza Weterynarii, w 2020 roku w schroniskach przebywało ponad 92 tysiące psów i ponad 32 tysiące kotów. Rok później liczby te, choć nieco spadły (dla psów) lub wzrosły (dla kotów), nadal były porażające. Pamiętaj, że lato to niestety okres, w którym dochodzi do największej liczby porzuceń. Zwykle dzieje się to pod osłoną nocy, często nawet w drodze na wakacje, w miejscach ustronnych, aby nie było żadnych świadków ani kamer.

Polskie prawo traktuje porzucenie zwierzęcia jako jedno z przestępstw znęcania się nad zwierzętami. Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 11 Ustawy o ochronie zwierząt: „Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności (…) Porzucanie zwierzęcia, a w szczególności psa lub kota, przez właściciela bądź inną osobę, pod której opieką zwierzę pozostaje.” Za naruszenie tego przepisu jest kara pozbawienia wolności do lat 3, a w przypadku działania ze szczególnym okrucieństwem od 3 miesięcy do 5 lat.

Jeśli znajdziesz porzuconego psa lub kota, jesteś zobowiązany do reakcji, co reguluje Ustawa o ochronie zwierząt z dnia 21 sierpnia 1997 roku, Ustawa o rzeczach znalezionych z dnia 20 lutego 2015 roku oraz kodeks cywilny i kodeks wykroczeń: „Osoba, która napotka porzuconego psa lub kota, w szczególności pozostawionego na uwięzi, ma obowiązek powiadomić o tym najbliższe schronisko dla zwierząt, straż gminną lub Policję.” Choć nie ma określonej konsekwencji prawnej za brak reakcji wprost, niemniej w takiej sytuacji należy kierować się empatią oraz obowiązkiem moralnym.

Bezpańskie zwierzęta za granicą – co robić, gdy znajdziesz je na urlopie?

W wielu południowych krajach, jak np. w Hiszpanii, Turcji czy Rumunii, duża liczba bezpańskich psów i kotów żyje na ulicy. Fakt, że zwierzęta z reguły nie są kastrowane, prowadzi do ich niekontrolowanego rozrodu. Dla takich zwierząt życie na ulicy oznacza codzienną walkę o przetrwanie.

Widok takiego czworonoga natychmiast budzi u większości ludzi współczucie. Zostawić na ulicy na wpół zagłodzonego psa? Wiele osób nie ma serca, by tak postąpić. Jednak zabranie ze sobą ulicznego zwierzęcia z innego kraju jest niezgodne z prawem. Taka próba z reguły kończy się fiaskiem już na granicy lub na lotnisku. Uregulowania dotyczące wjazdu do Polski są bardzo surowe. Psy i koty mogą być wwożone tylko z unijnym paszportem dla zwierząt domowych i ważnym szczepieniem przeciwko wściekliźnie. Ponadto zwierzę musi być oznakowane mikrochipem lub tatuażem i nie może być młodsze niż 15 tygodni.

Jeśli chcesz pomóc bezdomnemu zwierzęciu za granicą, również tam musisz zgłosić się z nim do schroniska lub weterynarza. Ponadto zaleca się nawiązać kontakt z uznaną organizacją ochrony zwierząt, odpowiednio troszczącą się o swoich podopiecznych. W sprzyjających warunkach możliwa jest również adopcja znalezionego zwierzęcia, ale zawsze za pośrednictwem legalnych kanałów.

Mój pies lub kot zaginął – co robić?

Jeśli zaginął Twój pupil, musisz zachować spokój. Wiemy, że to trudne w tej okoliczności, ale natychmiastowa reakcja i działanie na chłodno to najlepsze, co możesz zrobić.

• Sprawdź schroniska i lecznice. Skontaktuj się ze wszystkimi schroniskami i lecznicami weterynaryjnymi w okolicy. Nawet jeśli myślisz, że to daleko, czasem zwierzęta potrafią pokonać zaskakująco długie dystanse.
• Media społecznościowe i ogłoszenia. Zajrzyj na lokalne grupy na Facebooku – być może ktoś znalazł Twojego zwierzaka i szuka właściciela. Opublikuj własne ogłoszenie o poszukiwaniu zaginionego pupila – podaj jego dokładny opis, kilka zdjęć oraz dodatkowe informacje, takie jak rodzaj obroży, obecność chipa czy inne charakterystyczne cechy. Wywieś ogłoszenia w okolicy.
• Bazy danych. Jeśli pies lub kot były oznakowane, zgłoś ich zaginięcie na stronie Centralnej Bazy Danych Zwierząt Oznakowanych Elektronicznie. To kluczowy krok w namierzeniu zwierzęcia po chipie.
• Nie goń zwierzęcia! Jeśli widzisz swojego uciekającego psa, nie goń go! To nie zatrzyma zwierzęcia, a sprawi, że oddali się jeszcze mocniej. Psy doskonale znają swoją okolicę. Wystarczy im zaledwie kilka spacerów, by rozpoznawać sąsiedztwo. Jeśli wystraszył się i zerwał ze smyczy, pozostawienie go w spokoju pomoże mu zostać w znajomym otoczeniu, przez co łatwiej odnajdzie drogę powrotną. Jeśli ucieknie za daleko, może to okazać się niemożliwe, zwłaszcza jeśli był to psiak, który dopiero niedawno trafił do nowego domu.

Pamiętaj, że każda pomoc, nawet najmniejsza, jest na wagę złota dla bezpańskiego zwierzęcia. Działaj świadomie i bezpiecznie, a możesz odmienić czyjeś życie.